Η δύναμη τής επιρρηματικότητας στον λόγο μας

Έχεις σκεφθεί ποτέ τι ρόλο παίζουν στην γλώσσα οι επιρρηματικές προτάσεις με τους επιρρηματικούς συνδέσμους τους; Πώς στα Ελληνικά (και όχι μόνον) μπορείς να εκφράσεις αναλυτικά τις σκέψεις σου εξειδικεύοντας τον πυρήνα τους, το ρήμα, με μια σειρά συνδεσμικών επιρρηματικών δυνατοτήτων;

Αυτό επιτελείται σωρευτικά με ένα ευρύ φάσμα συστατικών:

α) σημασιολογικά: χρόνος, τρόπος, αιτία, σκοπός, εναντίωση …

β) ποικιλία συνδέσμων: όταν, ενώ, αφού, καθώς, πριν …

γ) γραμματική δομή: αν έρχεσαι – αν ερχόσουν – αν είχες έλθει …

δ) σχέση και θέση κύριας και επιρρηματικής πρότασης: π.χ. αίτιο – αιτιατό (επειδή…, ……) ≠ αιτιατό – αίτιο (….., διότι…)

Ο πιο αναλυτικός, εκτενής και ποικίλος τρόπος εξειδίκευσης τού ρήματος είναι οι λεγόμενες «επιρρηματικές προτάσεις», ήτοι οι δευτερεύουσες προτάσεις που εισάγονται με συνδέσμους.

Ο μηχανισμός λειτουργίας των επιρρηματικών προτάσεων με ΣΥΝΔΕΣΜΟΥΣ είναι επικοινωνιακά ιδιαίτερα σημαντικός λόγω τού εγγενώς σύνθετου χαρακτήρα του. Συγκεκριμένα το ρήμα τής κύριας πρότασης εξειδικεύεται σε πρώτο επίπεδο από τα στοιχεία τής κύριας πρότασης, ενώ η δευτερεύουσα επιρρηματική πρόταση έρχεται ως εξειδίκευση σ’ ένα δεύτερο προαιρετικό διευρυμένο δυνάμει επίπεδο με «γέφυρα» τον εκάστοτε σύνδεσμο που φωτίζει σημασιολογικά ολόκληρη την δευτερεύουσα πρόταση. Έτσι η ποικιλία τής εξειδίκευσης δεν οφείλεται μόνο στην πολλαπλότητα των προαιρετικών επιρρηματικών επιλογών (χρόνος, αιτία, τρόπος κ.λπ.) αλλά και στις πολλές επιλογές που παρέχει στην εξειδίκευση η ποικιλία των συνδέσμων.

Η εξειδίκευση με επιρρηματικές προτάσεις εισαγόμενες με υποτακτικούς συνδέσμους δίνει τις εξής επιρρηματικές προτάσεις:

―χρονικές

―αιτιολογικές

―τελικές (σκοπού)

―συμπερασματικές

―εναντιωματικές (παραχωρητικές)

―υποθετικές

―αναφορικές (ιδιαιτερότητα: εισάγονται με επιρρήματα που λειτουργούν ως υποτακτικοί σύνδεσμοι, δηλώνοντας τρόπο, τόπο, ποσό, χρόνο κ.ά.)