έχω: ομόρριζα

Η αρχ. λ. ἔχω γνώρισε ευρεία διάδοση στην Ελληνική και έδωσε πολυάριθμα σύνθετα.
Προέρχεται από Ι.Ε. ρίζα που δηλώνει γενικά την «κατοχή» και την «απόκτηση», από την οποία έχουν σχηματιστεί στην Ελληνική λέξεις που ανάγονται στα εξής θέματα:

α) από θέμα *ἐχ-: αρχ. ἔχ-ω, ἕξις (-η) (*ἔχ-σις), ἑκ-τός (πβ. τα σύνθετα αν-εκ-τός, καχ-εκ-τικός, α-κάθ-εκ-τος κ.ά.)

β) από θέμα *ὀχ- : αρχ. όχ-υρός, ὀχ-εύω

γ) από θέμα *σχ- : αρχ. αόρ. β΄ ἔ-σχ-ον (πβ. τα σύνθετα παρά-σχω, κατά-σχω), σχέ-σις (-η), σχῆ-μα, σχε-δόν κ.ά.
έχω: σύνθετα

Το ρήμα έχω απαντά σε πλήθος ρημάτων, συνθέτων με προθέσεις.
Τα ρήματα σε -έχω σχημάτισαν κατόπιν περαιτέρω παράγωγα σε -οχή, -οχος, -έκτης, -εκτος, -εκτικός, -εξη, -εξία, -εχής.
Χαρακτηριστικές περιπτώσεις (πολλά σύνθετα αναλύονται ως ξεχωριστά λήμματα με περισσότερες πληροφορίες):
αν-έχομαι (ανοχ-ή, ανεκτ-ικός), αντ-έχω (αντοχ-ή, ανθεκτ-ικός), απ-έχω (αποχ-ή), εν-έχω (ενοχ-ή, ένοχ-ος), εξ-έχω (εξοχ-ή, έξοχ-ος), επ-έχω (εποχ-ή), κατ-έχω (κατοχ-ή, κάτοχ-ος), μετ-έχω (μετοχ-ή, μέτοχ-ος, μέθεξ-η), παρ-έχω (παροχ-ή, πάροχ-ος), περι-έχω (περιοχ-ή, περιέκ-της, περιεκτ-ικός), προσ-έχω (προσοχ-ή, προσεκτ-ικός, προσεχ-ής), συν-έχω (συνοχ-ή, συνεκτ-ικός, συνεχ-ής), υπερ-έχω (υπεροχ-ή, υπέροχ-ος) κ.ά.
Από το ρήμα έχω προήλθαν επίσης τα λεξικά επιθήματα -ούχος (π.χ. τροπαι-ούχος, αξιωματ-ούχος, κληρ-ούχος· από αυτό ή κατ’ αναλογίαν προς αυτό έχουν σχηματιστεί επίσης άλλα σύνθετα σε -ουχία, -ουχώ κ.ά., π.χ. κακ-ουχία, αλληλ-ουχία - πηδαλι-ουχώ, γαλ-ουχώ) και -οχος (π.χ. ηνί-οχος).

 Λεξικό των Παραγώγων και Συνθέτων (Α΄έκδοση).Αθήνα, ΚΕΝΤΡΟ ΛΕΞΙΚΟΛΟΓΙΑΣ, 2016

 

Εκτύπωση Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο