English - Under Construction
 
 


Η παρούσα ιστοσελίδα (www.babiniotis.gr) είναι ο μόνος έγκυρος διαδικτυακός τόπος που αφορά στη δραστηριότητα και στα κείμενά μου.
========================================
΄Αρθρο τού Γ. Μπαμπινιώτη στην εφημερίδα Το Βήμα.
Σύγχυση εννοιών, παράλογα ερωτήματα και παράλογες απαντήσεις
- Το δημοψήφισμα από γλωσσική, επικοινωνιακή και νοηματική πλευρά

Χαρακτηριστικό γνώρισμα των Ελλήνων, ιδίως τα τελευταία χρόνια, είναι το διαζύγιό μας από τη λογική· η έλλειψη επαφής με την πραγματικότητα και η μόνιμη σύγκρουση με τις «συνθήκες αληθείας». Παρανοούμε απλές αλήθειες. Παραλογιζόμαστε.
Περισσότερα

=========================================
΄Αρθρο τού Γ. Μπαμπινιώτη στην εφημερίδα Το Βήμα.
Εφ' όλης τής ύλης: Κριτική των μέτρων στην Εκπαίδευση

Ας μιλήσουμε απλά και ουσιαστικά για τα τεκταινόμενα στην Παιδεία μας· χωρίς φόβο και πάθος. Με πείρα από την καθημερινή επαφή με τα θέματα αυτά σε όλες τις βαθμίδες τής Εκπαίδευσης· όχι με θεωρίες, ιδεολογήματα και κομματικής ή συνδικαλιστικής εμπνεύσεως θεσπίσεις. Και πάνω απ' όλα με απόψεις (προκειμένου για τη Γενική Εκπαίδευση) που βγήκαν από έναν μακρό, ουσιαστικό διάλογο εκπαιδευτικών, τον Εθνικό Διάλογο για την Παιδεία

Περισσότερα

=========================================

Συζήτηση του καθηγητή Γ. Μπαμπινιώτη με τον Πρόεδρο τής Ακαδημίας Αθηνών και Διακεκριμένο καθηγητή Φυσικής Υψηλών Ενεργειών κ. Δημήτρη Νανόπουλο με θέμα «Κόσμος – Νους – Γλώσσα», στο πλαίσιο εκδήλωσης που πραγματοποιήθηκε στις 11 Μαίου στο Πανεπιστήμιο Frederick τής Κύπρου.
Περισσότερα

========================================
Λεξικό των πιο απαιτητικών λέξεων τής Νέας Ελληνικής
Κυκλοφορεί από τις 27 Μαΐου

 

Ο ρέκτης, ο στρατηλάτης, ο βάρδος και ο αρχολίπαρος.
Η αχλύς, η ξενηλασία, οι υπερφίαλοι και τα φληναφήματα. Ποιες είναι οι πιο απαιτητικές λέξεις, 15.000 αυθεντικά παραδείγματα, 1.100 επιλεγμένα παραθέματα από τη νεοελληνική γραμματεία, 300 κατατοπιστικά σχόλια.
Ένα λεξικό πρωτότυπο και συγχρόνως ιδιαίτερο έως ιδιόμορφο, με την έννοια ότι έχει μια επιλογή λέξεων που χρησιμοποιούνται σε έναν πιο απαιτητικό λόγο.
Περισσότερα

========================================
Είναι 4.000 και είναι δύσκολες

Συνέντευξη του καθηγητή κ. Γιώργου Μπαμπινιώτη, στη δημοσιογράφο κ. Κουζέλη, στο Βήμα
Περισσότερα
========================================

Ο καθηγητής Γ. Μπαμπινιώτης συνεργάζεται επιστημονικά με τη δημοσιογράφο Βίκυ Φλέσσα στην παρουσίαση μιας γλωσσικής εκπομπής για τη δημόσια τηλεόραση με τίτλο «Οι λέξεις φταίνε», η οποία προβάλλεται από την 1η Φεβρουαρίου κάθε Κυριακή στη ΝΕΡΙΤ στις 19.15 (μετά το δελτίο ειδήσεων)
Δείτε τις προηγούμενες εκπομπές εδώ

========================================
Κείμενο τού καθηγητή Γ. Μπαμπινιώτη με τίτλο "Ancient Macedonian: A case study"
 
που δημοσιεύεται στην περιοδική έκδοση Macedonian Studies Journal που εκδίδει το Αυστραλιανό Ινστιτούτο Μακεδονικών Σπουδών (Australian Institute of Macedonian Studies). Περισσότερα

========================================

Γ. Μπαμπινιώτη
Λεξικό των Δυσκολιών και των Λαθών στη χρήση της Ελληνικής

Το παρόν Λεξικό λειτουργεί ως «γλωσσικός σύμβουλος» κάθε ομιλητή τής ελληνικής γλώσσας, παρέχοντας έγκυρες και κατανοητές συμβουλές για κάθε γλωσσική δυσκολία που συναντά (ορθογραφική, σημασιολογική, γραμματική, συντακτική, υφολογική)
Περισσότερα








========================================
'Αρθρο του καθηγητή Γ. Μπαμπινιώτη στην εφημερίδα Το ΒΗΜΑ.
"Μητρικής γλώσσης εγκώμιον"

Η Διεθνής Ημέρα για τη μητρική γλώσσα που θα εορτασθεί σε λίγες μέρες δίνει ευκαιρία για μερικές σκέψεις πάνω σ' αυτό το καίριο θέμα. Κάθε άνθρωπος όπου γης διαθέτει ένα κοινό γνώρισμα: μαθαίνει εξ απαλών ονύχων τη μητρική του γλώσσα. Περισσότερα


========================================

Γ. ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗ Λεξικό για το Σχολείο και το Γραφείο (Γ΄ ΕΚΔΟΣΗ 2012)


Γ' έκδοση (2012) ΕΓΧΡΩΜΗ
Σελίδες: 1.600
Διαστάσεις: 153 x 237mm
ISBN: 978-960-9582-03-2
Εκδόσεις: ΚΕΝΤΡΟ ΛΕΞΙΚΟΛΟΓΙΑΣ
(Α΄ Έκδοση 2004, Β΄ Έκδοση 2008)
Περισσότερα






========================================

Γ. ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗ Δ’ έκδοση (2012) Λεξικό τής Νέας Ελληνικής Γλώσσας

  
Σελίδες: 2.256
Διαστάσεις: 194 x 263mm
ISBN: 978-960-89751-5-6
Εκδόσεις: ΚΕΝΤΡΟ ΛΕΞΙΚΟΛΟΓΙΑΣ
 Περισσότερα










========================================

Ετυμολογικό Λεξικό τής Νέας Ελληνικής Γλώσσας.
Ιστορία των λέξεων.

Β' έκδοση (2011)
Διαστάσεις: 1720 σελ., 153 x 237mm
ISBN: 978-960-9582-00-1
Εκδόσεις: ΚΕΝΤΡΟ ΛΕΞΙΚΟΛΟΓΙΑΣ 
Περισσότερα










========================================

Λεξικό Συνωνύμων και Αντωνύμων τής Νέας Ελληνικής Γλώσσας
 
Α' έκδοση (2011)
Σελίδες: 1.248
Διαστάσεις: 153 x 237mm
ISBN: 978-960-89751-9-4
Εκδόσεις: ΚΕΝΤΡΟ ΛΕΞΙΚΟΛΟΓΙΑΣ.
Περισσότερα

Δείτε το ρεπορτάζ του τηλεοπτικού σταθμού ΑΝΤ1 για το νέο λεξικό εδώ



 
 

========================================

"Διαλογισμοί για τη γλώσσα" 3η έκδοση 
   
«Διαλογισμοί για τη γλώσσα και τη γλώσσα μας. Απλά μαθήματα γλώσσας και γλωσσολογίας »  (σελ. 222, Αθήνα 2010, Εκδ. Καστανιώτη)  κυκλοφορεί ήδη στα βιβλιοπωλεία η 3η έκδοση. 
(Περισσότερα για το βιβλίο)

  









========================================


Είσοδος

 

 

 

 

                  ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ

Εμπλούτισε το Λεξιλόγιό σου με απαιτητικές λέξεις
_________________________________

βάσανος, η

  (αρχαία λέξη , αιγυπτιακής προέλευσης, που δήλωνε τη «λυδία λίθο» με την οποία ελέγχετο η γνησιότητα τού χρυσού αλλά και την εξονυχιστική εξέταση για κάτι. Η λέξη εξελίχθηκε τους μεσαιωνικούς χρόνους σημασιολογικά και γραμματικά στη λέξη το βάσανο «ταλαιπωρία, επώδυνο μαρτύριο»)
= εξονυχιστικός έλεγχος για να εξακριβωθεί η αλήθεια ή η αξία
π.χ. «Η διαδικασία τής εκλογής τού νέου προέδρου θα τεθεί υπό την βάσανο τής δικαστικής διερεύνησης για να ελεγχθεί η νομιμότητά της»

 
Δείτε περισσότερες λέξεις 

  

   

                 Ετυμοπερίεργα

_____________________________

απόλαυση- απόγνωση 

  απόλαυση
Παράγεται από το απολαύω < ἀπὸ + λαύω. Και οι δύο λέξεις απόλαυση – απολαύω είναι ήδη αρχαίες.
Το ρήμα λαύ-ω (< λᾱF- jω) ανάγεται στην ινδοευρ. ρίζα *law- «παίρνω ως λεία». Από την ίδια ρίζα : σανσκριτικό lotam «λεία», σλαβικό lovъ «λεία», λατ. lucrum «κέρδος», γερμ. Lohn «αποδοχές»
Ομόρριζα τού λαύ-ω : λεία, ληστής, λεηλατώ
Το απολαύω και το παράγωγό του απόλαυση ξεκίνησαν ετυμολογικά από τη σημασία «παίρνω ως λεία», δηλ. «παίρνω μετά από πόλεμο λάφυρα» και μετά «απολαμβάνω, ευχαριστιέμαι, αντλώ απόλαυση από αυτά που διάλεξα να πάρω ως λάφυρα, το γλεντάω». Άρα «η απόλαυση» ξεκινάει από νικηφόρα μάχη που μού εξασφαλίζει την απόκτηση αγαθών τα οποία μού γεννούν ευφορία, ευχαρίστηση, χαρά, τέρψη, ηδονή. Οπωσδήποτε, είναι μια τέρψη που έρχεται από απόκτηση για την οποία έχει προηγηθεί σύγκρουση, άσκηση βίας που προσπορίζει τη χαρά τής κάρπωσης και τής εξουσίας.
Η σημασία τής απόλαυσης δηλώθηκε και από ένα άλλης ετυμολογικής προελεύσεως ρήμα, το απο-λαμβάνω. Κι αυτό έχει τη σημασία «παίρνω από κάποιον κάτι και το κάνω δικό μου». Αυτό το νέο απόκτημα που καρπούμαι μού δίνει χαρά, το ευχαριστιέμαι, νιώθω τέρψη, όπως συμβαίνει και με το απολαύω.
Το λαμβάνω (απ’ όπου το απο-λαμβάνω) ανάγεται στην ινδοευρ. ρίζα *slagw «παίρνω, αρπάζω». Από την ίδια ρίζα σανσκρ. labhate «αρπάζω», λιθουαν. lobis «θησαυρός, πλούτος» και ελλην. λάφ-υρα.
Άρα υπάρχει μια ετυμολογική παραλληλία ανάμεσα στις δύο σημασίες : «πόλεμος – νίκη – απόκτηση – τέρψη» το απολαύω, «αρπαγή – απόκτηση – τέρψη» το απολαμβάνω.
Βαθμηδόν τα δύο ρήματα συνέπεσαν σημασιολογικά, έτσι το ρήμα απολαμβάνω χρησιμοποιείται στον Ενεστώτα και στον Παρατατικό (απολαμβάνω, απελάμβανα) και το απολαύω σχηματίζει τους λοιπούς χρόνους (απολαύσω, απήλαυσα, έχω απολαύσει).

απόγνωση
Παράγεται από το ἀπογιγνώσκω < ἀπὸ + γιγνώσκω.
Και οι δύο λέξεις ἀπόγνωσις – ἀπογιγνώσκω είναι αρχαίες λέξεις.
ἀπογιγνώσκω = εγκαταλείπω μια ιδέα, ένα σχέδιο, μια πρόθεση > εγκαταλείπω κάτι που δεν γεννά ελπίδες > απελπίζομαι – παραιτούμαι
απόγνωση είναι η απομάκρυνση από τη γνώση, η παραίτηση, η άρνηση, η απόρριψη τής γνώσης, η ηθελημένη συνειδητή άρνηση τής γνώσης και τού ό,τι αυτή παρέχει ή συνεπάγεται· η θέση τού να μη θέλω να ξέρω τίποτε, να μη με θέλγει τίποτε, να αρνούμαι κάθε τι που θα μού γεννούσε ενδιαφέρον ή θα μού προσέφερε ευχαρίστηση, η άρνηση τής απόλαυσης που θα μπορούσε να μού προσφέρει οτιδήποτε
Τελικά, η απόγνωση φθάνει να είναι η απόληξη τού συνεχούς που έχει ως σημείο εκκίνησης την απόλαυση: το ανώτατο σημείο είναι η απόλαυση και το κατώτατο σημείο η απόγνωση· είναι η μετάπτωση από την υπέρτατη ευχαρίστηση στην απόλυτη εγκατάλειψη
.
 
Δείτε περισσότερα ετυμοπερίεργα
 

  

   

Απαντήσεις
σε ερωτήσεις επισκεπτών
τής Ιστοσελίδας μου

_________________________________

1. Τι σημαίνει μπούλινγκ (bullying) από πού προήλθε και πώς θα το πούμε Ελληνικά;

   Η λέξη ξεκίνησε αρχικά (ως bully) να σημαίνει «τον τρέφοντα αδελφική/αγνή  αγάπη»  (προέρχεται από το brother «αδελφός»), μετά σήμανε «τον εραστή», εν συνεχεία «τον αγαπητικό», απ’ όπου πέρασε να σημαίνει και «τον νταή, τον ψευτοπαλληκαρά». Αργότερα –με παρασύνδεση προς το bull, «τον ταύρο»– σήμανε «τον προστάτη εκδιδομένων γυναικών, τον προαγωγό» που πουλάει προστασία φοβερίζοντας, ασκώντας βία και γενικά δρώντας εγκληματικά με σκοπό την εκμετάλλευση. Περισσότερα

2. Ο τρόπος που ευχαριστούν όλοι σχεδόν οι παρουσιαστές ειδήσεων «να σας ευχαριστήσω» αντί τού «σας ευχαριστώ» είναι σωστός; Γιατί τον προτιμούν ;

  Σωστός είναι, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να εξοβελίσει τη χρήση τού «σας ευχαριστώ», το οποίο μάλιστα ως οριστική έγκλιση είναι πιο ισχυρό· δηλώνει βεβαιότητα, ότι αυτό που λέω το εννοώ, κάτι σαν «πραγματικά σας ευχαριστώ». 
 Περισσότερα

3. «ξαναβάζω (το τρένο) στις ράγες» είναι ξενισμός;

 Ναι, είναι ξενισμός από την Αγγλική.
Προέρχεται από τον αγγλικό ιδιωματισμό τής καθημερινής γλώσσας get back on the rails = «ξαναβάζω μπροστά, αρχίζω να λειτουργώ πάλι κανονικά» (αντίθετο τού go off the rails = «χάνω τον έλεγχο και παύω να λειτουργώ σωστά»). 

4. «στο τέλος τής (η)μέρας» είναι ξενισμός ;

 ►  Ναι, είναι ξενισμός από την Αγγλική.
Προέρχεται από την ιδιωματική φράση τής Αγγλικής at the end of the day σημαίνοντας «εν τέλει, εν κατακλείδι, και τελικά» .

  

   

             ΓΛΩΣΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

_________________________________

 Όχι και «βιώσιμο χρέος» !

 «Βιώσιμος» = «αυτός που έχει τη δυνατότητα ή μεγάλες πιθανότητες να επιζήσει, να επιβιώσει»

Παλεύουμε ως χώρα και δοκιμαζόμαστε και εκλιπαρούμε τους δανειστές να δείξουν κατανόηση ώστε να γίνει το χρέος μας βιώσιμο; Μα βιώσιμος σημαίνει (ο ορισμός που δίνω στο λεξικό μου) «αυτός που έχει τη δυνατότητα ή μεγάλες πιθανότητες να επιζήσει, να επιβιώσει». Με αυτή την έννοια ζητάμε λ.χ. «να βρεθεί μια δίκαιη και βιώσιμη λύση για το Kυπριακό». Μ’ αυτό το πνεύμα μιλάμε και για «βιώσιμες επιχειρήσεις» ή για «βιώσιμη κυβέρνηση». Αυτό, λοιπόν, ζητούμε γλωσσικά και για το χρέος μας; Να επιβιώσει (μη τυχόν και μάς λείψει) και να μακροημερεύσει (βοήθειά μας…); Προφανώς, εννοιολογικά, σημασιολογικά και πραγματολογικά μιλάμε για άλλο αίτημα : να γίνει το χρέος μας διαχειρίσιμο, να μπορούμε να το διαχειριστούμε σύμφωνα με τις δυνατότητες που έχουμε και, κυρίως, να μειωθεί και να πάψει να είναι εθνικός βραχνάς. Δεν θέλουμε επ’ ουδενί να είναι βιώσιμο· θέλουμε να είναι εξυπηρετήσιμο, να μπορούμε να ανταποκριθούμε κατά το δυνατόν στις υποχρεώσεις που επιβάλλει και, τελικά, προσδοκούμε και επιδιώκουμε με τις απαραίτητες ρυθμίσεις να γίνει αντιμετωπίσιμο. Όχι βιώσιμο, προς Θεού! Κι αν αυτό πρέπει να πάψει να εξαρτάται από την τρόικα, ας το επιχειρήσουμε κι αυτό όσο δύσκολο κι αν είναι, αφού προηγουμένως –παρεμπιπτόντως– λύσουμε στην επικοινωνία μας το εύκολο θέμα τής κλίσης και τής χρήσης αυτής τής λέξης.

Δείτε περισσότερα 
 
Προσοχή!
Οι γλωσσικές επισημάνσεις που γίνονται εδώ δεν αποσκοπούν στο να θίξουν κάποιον/κάποια που είπε ἠ έγραψε κάτι λανθασμένα (γι’ αυτό και δεν αναφέρονται ονόματα). Αποβλέπουν στο να επισημανθούν κάποια συχνότερα γλωσσικά λάθη, ώστε να αποφεύγονται από τους πιο προσεκτικούς ομιλητές.

   

  Από τα κείμενα τού Γ. Μπαμπινιώτη
_________________________________

  οἴκοθεν – οἴκοι – οἴκαδε
Ἀπὸ τὴ σύνθεση στὴν ἀνάλυση

  Ἡ Ἑλληνικὴ ἀντιπροσωπεύει –μαζὶ μὲ τὴν ἀρχαία Ἰνδική καὶ τὴ Χεττιτικὴ– τὴν παλαιότερη μορφὴ τῆς κοινῆς τῶν Ἰνδοευρωπαίων γλώσσας, τῆς λεγομένης Ἰνδοευρωπαϊκῆς, ποὺ ἦταν (ὅσο γνωρίζουμε ἀπὸ τὴ Συγκριτικὴ Γλωσσολογία) μιὰ κατ’ ἐξοχὴν συνθετικὴ γλῶσσα. Δήλωνε δηλ. πολλὲς γραμματικὲς σημασίες μὲ καταλήξεις (ληκτικὰ μορφήματα), ἐνταγμένες στὸ ὄνομα ἢ στὸ ρῆμα. Ἡ ἀρχαία Ἑλληνικὴ ξεκίνησε ἀπὸ μιὰ τέτοια δομικὴ μορφή, γιὰ νὰ ἐξελιχθεῖ βαθμηδὸν σὲ μιὰ ἀναλυτικότερη γλῶσσα (ὅπως εἶναι ἡ Νέα Ἑλληνική) χωρὶς ὅμως νὰ χάσει ποτὲ τελείως τὸν συνθετικό της χαρακτῆρα. Τὸ πλῆθος τῶν καταλήξεων τοῦ ὀνόματος καὶ τοῦ ρήματος μαρτυρεῖ τοῦ λόγου τὸ ἀληθές.
Ὡστόσο, καὶ στὴν Ἑλληνικὴ ἔγιναν μεταδομήσεις τοῦ πτωτικοῦ συστήματος ποὺ ὁδήγησαν σέ «συγκρητισμό» τῶν πτώσεων καί –σὲ νεότερους χρόνους– σὲ ἀναλυτικὲς δηλώσεις μὲ τὴ χρήση προθέσεων. Ἔτσι ὁ τύπος οἴκοθεν, ποὺ δήλωνε τὴν ἀφαιρετικὴ πτώση (= «ἀπὸ τὸν οἶκο»), ἐξέλιπε. Τὴ θέση του πῆρε ἡ γενικὴ πτώση οἴκου καί, ἀργότερα ἡ ἐμπρόθετη : ἀπὸ τοῦ οἴκου ποὺ ἐξελίχθηκε σὲ σύνταξη μὲ αἰτιατικὴ πτώση ἀπὸ τὸν οἶκο.
Τὸ ἴδιο συνέβη καὶ μὲ τὸν τύπο οἴκοι, ποὺ δήλωνε τὴν τοπικὴ πτώση (= ἐν τῷ οἴκῳ). Ἡ τοπικὴ πτώση συγχωνεύθηκε («συγκρητίσθηκε») μὲ τὴ δοτική (οἴκοι = οἴκῳ) καί, ἀργότερα, δηλώθηκε ἀναλυμένα (οἴκῳ > ἐν τῷ οἴκῳ > εἰς τὸν οἶκο).
Τέλος, συνθετικοὶ τύποι, ὅπως τὸ οἴκαδε ποὺ δήλωναν τήν «εἰς τόπον κίνηση» ἐκφράστηκαν ἀναλυτικά : εἰς / πρὸς τὸν οἶκον. Γενικότερα ἡ μορφολογικὴ (γραμματικὴ) συγχώνευση πτώσεων (ἀφαιρετική + γενική > γενική – τοπική + ὀργανική + δοτική > δοτική – γενική + δοτική > γενική) καὶ ἡ ἀναλυτικὴ δήλωσή τους μὲ προθέσεις (ἀπὸ τὴν πόλη – στὴν πόλη) ἐπικράτησαν ἐν πολλοῖς καὶ στὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα.
Ἀξίζει νὰ ἀναφερθεῖ ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ ξεκίνησε μὲ ὀκτὼ πτώσεις στὴν κλίση τῶν ὀνομάτων (τῶν ὁποίων σώζονται τὰ ἴχνη σὲ τύπους ὅπως οἴκοθεν οἴκοι οἴκαδε), γιὰ νὰ ἐξελιχθεῖ σ’ ἕνα σύστημα μὲ πέντε πτώσεις στὴν κλασικὴ Ἑλληνικὴ καὶ νὰ καταλήξει σ’ ἕνα σύστημα μὲ τέσσερεις πτώσεις στὴ Νέα Ἑλληνική.

Ἀπὸ τὸ βιβλίο τοῦ Γ. Μπαμπινιώτη 2010 : Διαλογισμοὶ γιὰ τὴ γλῶσσα καὶ τὴ γλῶσσα μας, σελ. 141.

Δείτε περισσότερα κείμενα
 

 

 

 


2009 - 2015 | | |  RSS |
 
Powered by Webiz