English - Under Construction
 
 


Η παρούσα ιστοσελίδα (www.babiniotis.gr) είναι ο μόνος έγκυρος διαδικτυακός τόπος που αφορά στη δραστηριότητα και στα κείμενά μου.
========================================
΄Αρθρο τού Γ. Μπαμπινιώτη στην εφημερίδα Το Βήμα.
"Ποιοι φοβούνται την «Τράπεζα Θεμάτων» ; "

Πολύς λόγος έγινε και γίνεται για την «Τράπεζα Θεμάτων» που εισήχθη από εφέτος στις εξετάσεις της πρώτης Λυκείου. Δεν θα αναφερθούμε εδώ στο αν έπρεπε να ξεκινήσει «πιλοτικά» –που έτσι έπρεπε– ή αν στην πρώτη εφαρμογή της (ομολογουμένως με αδικαιολόγητη βιασύνη ως προς τον χρόνο τής απαιτούμενης προετοιμασίας της) εμφανίστηκαν κάποιες αδυναμίες στον βαθμό δυσκολίας μερικών από τα επιλεγμένα θέματα. 
Περισσότερα

========================================
΄Αρθρο τού Γ. Μπαμπινιώτη στην εφημερίδα Το Βήμα.
"Στον τροπικό των θα..., να..., ας... "

Τις μέρες αυτές που κατακλυστήκαμε από «θα-ϊσμούς» (θα προχωρήσουμε, θα πετύχουμε, θα ξανασταθούμε στα πόδια μας, θα χαθούμε, θα υποδουλωθούμε, θα…, θα…), όχι μόνο δηλ. με τη μορφή (προεκλογικών) υποσχέσεων για το μέλλον, αλλά και ως πιθανολογήσεις για ό,τι απειλεί ή θα σώσει τον τόπο·.
Περισσότερα

========================================
Συνέντευξη του Γ. Μπαμπινιώτη στο naftemporiki.gr για τη γλώσσα και το νέο του λεξικό

Περισσότερα
========================================
Συνέντευξη τού Γ. Μπαμπινιώτη για το νέο λεξικό και την ελληνική γλώσσα στο ΒΗΜΑ, στη δημοσιογράφο Λαμπρινή Κουζέλη (9/2/2014).
"Η κατάκτηση τής γλώσσας είναι έργο ζωής"

Πενήντα χρόνια καριέρας στη διδασκαλία τής γλώσσας και στην υπηρεσία τής λεξικογραφίας. (Περισσότερα).


========================================
'Aρθρο τής Λώρης Κέζα στο ΒΗΜΑ για το νέο λεξικό (9/2/2014)

Ομιλείτε ελληνικά;

Το έβδομο λεξικό τού Γιώργου Μπαμπινιώτη είναι αφιερωμένο στα λάθη. Γιατί η σωστή σχέση με τη γλώσσα είναι ένας διαρκής έρωτας. (Περισσότερα)
 

========================================
Μόλις κυκλοφορήθηκε το νέο Λεξικό τού Γ. Μπαμπινιώτη

Το παρόν Λεξικό λειτουργεί ως «γλωσσικός σύμβουλος» κάθε ομιλητή τής ελληνικής γλώσσας, παρέχοντας έγκυρες και κατανοητές συμβουλές για κάθε γλωσσική δυσκολία που συναντά (ορθογραφική, σημασιολογική, γραμματική, συντακτική, υφολογική)
Περισσότερα








 

========================================
'Αρθρο του καθηγητή Γ. Μπαμπινιώτη στην εφημερίδα Το ΒΗΜΑ.
"Μητρικής γλώσσης εγκώμιον"

Η Διεθνής Ημέρα για τη μητρική γλώσσα που θα εορτασθεί σε λίγες μέρες δίνει ευκαιρία για μερικές σκέψεις πάνω σ' αυτό το καίριο θέμα. Κάθε άνθρωπος όπου γης διαθέτει ένα κοινό γνώρισμα: μαθαίνει εξ απαλών ονύχων τη μητρική του γλώσσα. Περισσότερα


========================================

Από τα μαθήματα τού καθηγητή Γ. Μπαμπινιώτη για την ελληνική γλώσσα στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο τής Στοάς τού Βιβλίου, Ιανουάριος 2013

1. Η τριαδικότητα τής ανθρώπινης ύπαρξης : κόσμος, νους, γλώσσα https://vimeo.com/65880657

2. Ο ρόλος τής δείξης στην επικοινωνία https://vimeo.com/65882556

3. Υπάρχουν πράγματα που δεν μπορείς να πεις σε μια συγκεκριμένη γλώσσα; https://vimeo.com/65887373

Ο νέος κύκλος μαθημάτων στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο τής Στοάς τού Βιβλίου (Μάιος – Ιούνιος 2013) περιλαμβάνει σειρές μαθημάτων που αφρούν στην κοσμολογία (Δημήτρης Νανόπουλος), την αρχαία ελληνική τεχνολογία (Θεοδόσης Τάσιος), την ελληνική πεζογραφία (Ελένη Πολίτου-Μαρμαρινού), στον ρωμαϊκό πολιτισμό, στην αισθητική.

Για το αναλυτικό πρόγραμμα
Περισσότερα

========================================

Γ. ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗ Λεξικό για το Σχολείο και το Γραφείο (Γ΄ ΕΚΔΟΣΗ 2012)


Γ' έκδοση (2012) ΕΓΧΡΩΜΗ
Σελίδες: 1.600
Διαστάσεις: 153 x 237mm
ISBN: 978-960-9582-03-2
Εκδόσεις: ΚΕΝΤΡΟ ΛΕΞΙΚΟΛΟΓΙΑΣ
(Α΄ Έκδοση 2004, Β΄ Έκδοση 2008)
Περισσότερα






========================================

Γ. ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗ Δ’ έκδοση (2012) Λεξικό τής Νέας Ελληνικής Γλώσσας

  
Σελίδες: 2.256
Διαστάσεις: 194 x 263mm
ISBN: 978-960-89751-5-6
Εκδόσεις: ΚΕΝΤΡΟ ΛΕΞΙΚΟΛΟΓΙΑΣ
 Περισσότερα










========================================

Ετυμολογικό Λεξικό τής Νέας Ελληνικής Γλώσσας.
Ιστορία των λέξεων.

Β' έκδοση (2011)
Διαστάσεις: 1720 σελ., 153 x 237mm
ISBN: 978-960-9582-00-1
Εκδόσεις: ΚΕΝΤΡΟ ΛΕΞΙΚΟΛΟΓΙΑΣ 
Περισσότερα










========================================

Λεξικό Συνωνύμων και Αντωνύμων τής Νέας Ελληνικής Γλώσσας
 
Α' έκδοση (2011)
Σελίδες: 1.248
Διαστάσεις: 153 x 237mm
ISBN: 978-960-89751-9-4
Εκδόσεις: ΚΕΝΤΡΟ ΛΕΞΙΚΟΛΟΓΙΑΣ.
Περισσότερα

Δείτε το ρεπορτάζ του τηλεοπτικού σταθμού ΑΝΤ1 για το νέο λεξικό εδώ



 
 

========================================

"Διαλογισμοί για τη γλώσσα" 3η έκδοση 
   
«Διαλογισμοί για τη γλώσσα και τη γλώσσα μας. Απλά μαθήματα γλώσσας και γλωσσολογίας »  (σελ. 222, Αθήνα 2010, Εκδ. Καστανιώτη)  κυκλοφορεί ήδη στα βιβλιοπωλεία η 3η έκδοση. 
(Περισσότερα για το βιβλίο)

  









========================================


Είσοδος

 

 

 

 

                  ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ

Εμπλούτισε το Λεξιλόγιό σου με απαιτητικές λέξεις
_________________________________

επίνειο

  ( αρχαία λέξη ἐπίνειον < ἐπὶ + νεῖος /νήιος [< ναῦς])
= λιμάνι παρακείμενης πόλης
π.χ. «Ο Πειραιάς υπήρξε πάντοτε το επίνειο τής Αθήνας, που εξυπηρετούσε μεγάλο μέρος τής δραστηριότητάς της»

 
Δείτε περισσότερες λέξεις 

  

   

             ΓΛΩΣΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

_________________________________

 Μαργαριταρένια διαβάσματα

 Ένα meet-up έδωσε αφορμή για  ...συνεύρεση

Διαβάσαμε στην «Καθημερινή» (5 Μαΐου) ένα καλογραμμένο δημοσιογραφικά ρεπορτάζ για μια ενδιαφέρουσα εκδήλωση με θέμα την επιχειρηματικότητα.
Ωστόσο, για ευκολία (ή για επίδειξη αγγλομάθειας ή από βιασύνη ;) τού συντάκτη τού άρθρου η συνάντηση (ή συγκέντρωση ή ίσως και σύναξη) έγινε (αχρείαστα) «το meet-up» (!) και το χειρότερο έδωσε –κατά τον συντάκτη πάντα– αφορμή και για συνεύρεση ! («Η αφορμή για τη συνεύρεση ήταν το πρώτο meet-up στο πλαίσιο...»).
Ας παρακάμψουμε προς στιγμήν τον ενοχλητικό ξενισμό «το meet-up», αλλά εκείνο το συνεύρεση σήμερα σημαίνει κυρίως … συνουσία! Πρόκειται προφανώς για μια λέξη που πρέπει κανείς να προσέχει όταν την χρησιμοποιεί, για να μη προκαλεί τραγελαφικές καταστάσεις και παρεξηγήσεις στην επικοινωνία του.

Δείτε περισσότερα 
 
Προσοχή!
Οι γλωσσικές επισημάνσεις που γίνονται εδώ δεν αποσκοπούν στο να θίξουν κάποιον/κάποια που είπε ἠ έγραψε κάτι λανθασμένα (γι’ αυτό και δεν αναφέρονται ονόματα). Αποβλέπουν στο να επισημανθούν κάποια συχνότερα γλωσσικά λάθη, ώστε να αποφεύγονται από τους πιο προσεκτικούς ομιλητές.

   

                 Ετυμοπερίεργα

_____________________________

λιμουζίνα, Ὅμηρος – όμηρος 

  λιμουζίνα
Αποτελεί μεταφορά τού γαλλ. limousine, που αρχικά σήμαινε «είδος επανωφορίου».
Το γαλλικό limousine (που πρωτοεμφνίζεται το 1841), με τη σειρά του, προέρχεται από το τοπωνύμιο Limousin (από το όψιμο λατινικό Lemovicinium), περιοχή κοντά στον Κεντρικό Ορεινό Όγκο, με πρωτεύουσα τη Λιμόζ (Limoges), όπου οι κάτοικοι συνήθιζαν να φορούν μακριά πανωφόρια από παχύ μαλλί. Προς το τέλος τού 19ου αι. η λέξη δήλωσε τις «κλειστές (στο πίσω μέρος) άμαξες» και τα (πρώτα) «κλειστά αυτοκίνητα», επειδή διέθεταν σκέπαστρο που έμοιαζε με επανωφόρι. Αργότερα η λέξη απέκτησε τη σημασία «πολυτελές όχημα».

  
Ὅμηρος - όμηρος
Η λέξη όμηρος προέρχεται από την αρχαία λ. ὅμηρος [ήδη τον 5ο αι. π.Χ., πβ. Ηροδ. Ἱστ. 6.99.3: καὶ ὁμήρους τῶν νησιωτέων παῖδας ἐλάμβανον], η οποία αρχικά σήμαινε «αυτός που εξαναγκάζεται να ακολουθήσει» και, κατ’ επέκταση, «αυτός που ακολουθεί (πβ. τη «γλώσσα» τού λεξικογράφου Ησυχίου ὁμηρεῖ· ἐγγυᾶται, ἀκολουθεῖ). Άρα όμηρος < ὁμ(ο)- + -ηρος ( από το ἀρ- με έκταση τού αρκτικού ἀ- λόγω τής συνθέσεως). Το θέμα ἀρ- εντάσσεται στην ευρεία λεξιλογική οικογένεια τού ρήματος ἀραρίσκω «συνδέω, συνάπτω – τακτοποιώ, προετοιμάζω» (με ομόρριζα λέξεις όπως ἀρετή, ἀρέσκω, ἄρθρον, ἅρμα, ἁρμός, ἀριθμός κ.ά.).
Από το επίθ. ὅμηρος έχει προέλθει το κύριο όνομα Ὅμηρος, παρά τους ποικίλους μύθους που είχαν αναπτυχθεί στην Αρχαιότητα σχετικά με την ετυμολόγηση τού ονόματος, με γνωστότερη την παρετυμολογική εκδοχή ότι Ὅμηρος είναι ὁ μὴ ὁρῶν «αυτός που δεν βλέπει» (επειδή ο ποιητής ήταν τυφλός). Το αντίθετο είναι πιθανόν να συνέβη, αν είναι αξιόπιστες κάποιες αρχαίες μαρτυρίες, ότι δηλ. από τον τυφλό Όμηρο η αρχαία λέξη όμηρος ως ουσιαστικό χρησιμοποιήθηκε με τη σημασία «τυφλός» και ότι το ομηρεύω ακόμη σήμανε «οδηγώ τυφλό» (βλ. λ. Ὅμηρος στο Λεξικό τής αρχαίας των Liddell - Scott)
.
 
Δείτε περισσότερα ετυμοπερίεργα
 

  

   

  Από τα κείμενα τού Γ. Μπαμπινιώτη
_________________________________

  οἴκοθεν – οἴκοι – οἴκαδε
Ἀπὸ τὴ σύνθεση στὴν ἀνάλυση

  Ἡ Ἑλληνικὴ ἀντιπροσωπεύει –μαζὶ μὲ τὴν ἀρχαία Ἰνδική καὶ τὴ Χεττιτικὴ– τὴν παλαιότερη μορφὴ τῆς κοινῆς τῶν Ἰνδοευρωπαίων γλώσσας, τῆς λεγομένης Ἰνδοευρωπαϊκῆς, ποὺ ἦταν (ὅσο γνωρίζουμε ἀπὸ τὴ Συγκριτικὴ Γλωσσολογία) μιὰ κατ’ ἐξοχὴν συνθετικὴ γλῶσσα. Δήλωνε δηλ. πολλὲς γραμματικὲς σημασίες μὲ καταλήξεις (ληκτικὰ μορφήματα), ἐνταγμένες στὸ ὄνομα ἢ στὸ ρῆμα. Ἡ ἀρχαία Ἑλληνικὴ ξεκίνησε ἀπὸ μιὰ τέτοια δομικὴ μορφή, γιὰ νὰ ἐξελιχθεῖ βαθμηδὸν σὲ μιὰ ἀναλυτικότερη γλῶσσα (ὅπως εἶναι ἡ Νέα Ἑλληνική) χωρὶς ὅμως νὰ χάσει ποτὲ τελείως τὸν συνθετικό της χαρακτῆρα. Τὸ πλῆθος τῶν καταλήξεων τοῦ ὀνόματος καὶ τοῦ ρήματος μαρτυρεῖ τοῦ λόγου τὸ ἀληθές.
Ὡστόσο, καὶ στὴν Ἑλληνικὴ ἔγιναν μεταδομήσεις τοῦ πτωτικοῦ συστήματος ποὺ ὁδήγησαν σέ «συγκρητισμό» τῶν πτώσεων καί –σὲ νεότερους χρόνους– σὲ ἀναλυτικὲς δηλώσεις μὲ τὴ χρήση προθέσεων. Ἔτσι ὁ τύπος οἴκοθεν, ποὺ δήλωνε τὴν ἀφαιρετικὴ πτώση (= «ἀπὸ τὸν οἶκο»), ἐξέλιπε. Τὴ θέση του πῆρε ἡ γενικὴ πτώση οἴκου καί, ἀργότερα ἡ ἐμπρόθετη : ἀπὸ τοῦ οἴκου ποὺ ἐξελίχθηκε σὲ σύνταξη μὲ αἰτιατικὴ πτώση ἀπὸ τὸν οἶκο.
Τὸ ἴδιο συνέβη καὶ μὲ τὸν τύπο οἴκοι, ποὺ δήλωνε τὴν τοπικὴ πτώση (= ἐν τῷ οἴκῳ). Ἡ τοπικὴ πτώση συγχωνεύθηκε («συγκρητίσθηκε») μὲ τὴ δοτική (οἴκοι = οἴκῳ) καί, ἀργότερα, δηλώθηκε ἀναλυμένα (οἴκῳ > ἐν τῷ οἴκῳ > εἰς τὸν οἶκο).
Τέλος, συνθετικοὶ τύποι, ὅπως τὸ οἴκαδε ποὺ δήλωναν τήν «εἰς τόπον κίνηση» ἐκφράστηκαν ἀναλυτικά : εἰς / πρὸς τὸν οἶκον. Γενικότερα ἡ μορφολογικὴ (γραμματικὴ) συγχώνευση πτώσεων (ἀφαιρετική + γενική > γενική – τοπική + ὀργανική + δοτική > δοτική – γενική + δοτική > γενική) καὶ ἡ ἀναλυτικὴ δήλωσή τους μὲ προθέσεις (ἀπὸ τὴν πόλη – στὴν πόλη) ἐπικράτησαν ἐν πολλοῖς καὶ στὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα.
Ἀξίζει νὰ ἀναφερθεῖ ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ ξεκίνησε μὲ ὀκτὼ πτώσεις στὴν κλίση τῶν ὀνομάτων (τῶν ὁποίων σώζονται τὰ ἴχνη σὲ τύπους ὅπως οἴκοθεν οἴκοι οἴκαδε), γιὰ νὰ ἐξελιχθεῖ σ’ ἕνα σύστημα μὲ πέντε πτώσεις στὴν κλασικὴ Ἑλληνικὴ καὶ νὰ καταλήξει σ’ ἕνα σύστημα μὲ τέσσερεις πτώσεις στὴ Νέα Ἑλληνική.

Ἀπὸ τὸ βιβλίο τοῦ Γ. Μπαμπινιώτη 2010 : Διαλογισμοὶ γιὰ τὴ γλῶσσα καὶ τὴ γλῶσσα μας, σελ. 141.

Δείτε περισσότερα κείμενα
 

 

 

 


Όλα τα δικαιώματα έχουν δεσμευτεί © 2009 - 2014 | Όροι Χρήσης Ιστοτόπου | Χάρτης Ιστοτόπου |  RSS | Αρχική
 
Powered by Webiz