ΓΛΩΣΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

_________________________________

 Μαργαριταρένια ακούσματα

► Δεν μπορώ να υποχρεώνω κάθε φοροδιαφεύγων...

Πρωί (23 Φεβρ.) στο Mega. Πολιτικός συνομιλεί με δημοσιογράφους, λέει ενδιαφέροντα πράγματα, αλλά ξαφνικά, εν τη ρύμη τού λόγου, χρειάζεται να χρησιμοποιήσει μια μετοχή ρήματος σε αιτιατική και αναδύεται το μαργαριτάρι : «να υποχρεώνω κάθε φοροδιαφεύγων να….». Ο ομιλητής κάνει ένα γλωσσικό λάθος που όλο και πιο συχνά εμφανίζεται τελευταία : χρησιμοποιεί τη μετοχή σαν να μη κλίνεται (να μη έχει τύπο αιτιατικής, γενικής κ.λπ.). Το σωστό, βέβαια, στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι να πει : «Δεν μπορώ να υποχρεώνω κάθε φοροδιαφεύγοντα να…», αφού η μετοχή κλίνεται όπως τα παλιά λεγόμενα «τριτόκλιτα» ονόματα.
Σε άλλη εκπομπή (από άλλο κανάλι) ακούγεται : «Θα σε αποκαλούσα αγνώμων…». Πάλι χρησιμοποιείται σαν να ήταν άκλιτο ένα τριτόκλιτο επίθετο, αντί να λεχθεί «Θα σε αποκαλούσα αγνώμονα..». Κι αυτή η εσφαλμένη χρήση θυμίζει άλλους ανάλογους λανθασμένους τύπους που εμφανίζονται τελευταία : τού Τρύφων (αντί τού Τρύφωνα / Τρύφωνος), τού Σόλων (αντί τού ορθού Σόλωνα / Σόλωνος).
Στην ίδια εκπομπή που αναφέρθηκε στην αρχήέπαιζε από κάτω σε τρέιλερ «Όσοι θέλετε να λάβετε συμμετοχή στο…»προφανώς αντί τού σωστού να λάβετε μέρος ή να συμμετάσχετε.
Η τηλεόραση διδάσκει και επηρεάζει αφάνταστα τη χρήση τής γλώσσας, μπορεί δε να προσφέρει μεγάλες υπηρεσίες, όταν οι ομιλούντες είναι πιο προσεκτικοί στον λόγο τους.

Δείτε περισσότερες απαντήσεις 
 
Προσοχή!
Οι γλωσσικές επισημάνσεις που γίνονται εδώ δεν αποσκοπούν στο να θίξουν κάποιον/κάποια που είπε ἠ έγραψε κάτι λανθασμένα (γι’ αυτό και δεν αναφέρονται ονόματα). Αποβλέπουν στο να επισημανθούν κάποια συχνότερα γλωσσικά λάθη, ώστε να αποφεύγονται από τους πιο προσεκτικούς ομιλητές.

                  ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ

Εμπλούτισε το Λεξιλόγιό σου με απαιτητικές λέξεις
_________________________________

πομφόλυγες

 ► (αρχ. ἡ πομφόλυξ, τῆς πομφόλυγος < πομφός «φυσσαλίδα - φουσκάλα»)
= αερολογίες, ανοησίες
π.χ. «Έγινε αντιληπτό από το ακροατήριο ότι όσα έλεγε ήταν πομφόλυγες χωρίς καμία τεκμηρίωση»

 Δείτε περισσότερες λέξεις 

                 Ετυμοπερίεργα

_____________________________

ξένος ξενίζω παράξενος πρόξενος φιλόξενος ξενοδόχος ξενιτεύομαι ξενιστής

  ► Η αρχαία λέξη ξένος συνδέεται πιθανότατα με μια ευρωπαϊκή ρίζα που έχει δώσει τόσο το ελληνικό ξένος όσο και τις αντίστοιχες λέξεις ευρωπαϊκών γλωσσών όπως τα λατινικά hospes «ο φιλοξενών»και hostis «εχθρός», καθώς και οι λέξεις των γερμανικών γλωσσών, γερμ. Gast και αγγλ. Guest, που σημαίνουν επίσης τον «ξένο – φιλοξενούμενο». Ότι η λέξη ξένος εξελίχθηκε σημασιολογικά προς δύο κατευθύνσεις, μια αρνητική (τού άγνωστου και επικίνδυνου ενίοτε ξένου που μπορεί να φθάσει να θεωρηθεί και «εχθρός», όπως το λατ. hostis) και μια θετική που ήταν κι αυτή που υπερίσχυσε (τού επισκέπτη από ξένη πόλη ή χώρα που είναι άξιος σεβασμού, τιμής και φιλοξενίας, την οποία μάλιστα προστάτευε στην ελληνική αρχαιότητα και ο «Ξένιος Ζευς», όπως στο λατ. hospes, απ’όπου τα αγγλ. host, hospital, hospitable, hospitality, hostelκ.ά.), οφείλεται στην πρόσληψη τής έννοιας τού «ξένου» είτε ως φιλικού τιμώμενου προσώπου είτε ως άγνωστου, παράξενου, έως και επικίνδυνου. Είναι χαρακτηριστικό το ρήμα ξενίζω που προσέλαβε στην αρχαιότητα δύο σημασίες : «φιλοξενώ» και «θεωρώ κάτι μη οικείο, ύποπτο, που με παραξενεύει», ενώ η λέξη παράξενος εξελίχθηκε αρνητικά. Ξεκινώντας από τη δήλωση «τού μη γνήσιου πολίτη», τού λογιζόμενου ως ξένου, έφτασε ήδη στην αρχαιότητα να σημαίνει «τον αλλόκοτο, τον περίεργο, τον προκαλούντα απορίες ή επιφυλάξεις»
Στην αρχαία Ελληνική η έννοια ξένος είχε ιδιαίτερη βαρύτητα, λόγω τής έμφασης πού δινόταν ακόμη και θεσμικά στη φιλοξενία, ιδίως από ξένους που έρχονταν από άλλη πόλη ή χώρα (ανταλλαγή δώρων, θυσίες, δικαιώματα φιλοξενίας στους απογόνους).
Δείτε ολόκληρο το κείμενο εδώ
 
Δείτε περισσότερα ετυμοπερίεργα
 

  Από τα κείμενα τού Γ. Μπαμπινιώτη
_________________________________

  Η ποίηση τής Μεγάλης Εβδομάδος

 ► Οι θεωρητικοί τού ποιητικού λόγου, από τον G. Hopkins μέχρι τον R. Jakobson, από τον P. Valéry μέχρι τον T. S. Eliot και από τον V. Sklovsky μέχρι τον R. Barthes, έχουν δείξει ότι η ποίηση (όπως και οι άλλες τέχνες, ιδίως η μουσική) γίνεται με πολύ απλά συστατικά τής γλώσσας, εντέχνως συνταιριασμένα: με ομοιότητες και διαφορές (αντιθέσεις), με παραλληλισμούς, όπως έχουν χαρακτηρισθεί από τον G. Hopkins. Με ομοιότητες κάθε μορφής: σε ήχους (παρ-ήχηση, συν-ήχηση, ομο-ηχία), σε γραμματικές δομές (ομοιοκαταληξία, ομοιοτέλευτο), σε συντακτικές δομές (συντακτική παραλληλία), σε σημασιολογικά στοιχεία (συνώνυμα), σε ετυμολογικά συστατικά (ομόρριζα), σε μετρικές δομές βεβαίως και σε πιο απαιτητικές ομοιότητες, όπως είναι όλα τα είδη τής μεταφοράς, τής παρομοίωσης και τής εξεικόνισης. Όλες οι μορφές ομοιότητας υπάγονται στον βασικό γλωσσο-επικοινωνιακό μηχανισμό τής επανάληψης, που αποτελεί καίριο μηχανισμό τής ποιητικής γλώσσας. Μέσα στον «παραλληλισμό» ανήκει και η ποιητική αξιοποίηση των διαφορών, ιδίως των έντονων, εστιασμένων και αλληλοαποκλειομένων διαφορών, δηλαδή των αντιθέσεων (αντωνύμων λέξεων, φράσεων κ.λπ.). Κι αυτών η ενεργοποίηση συνιστά βασικό μηχανισμό τού ποιητικού λόγου.
Δείτε ολόκληρο το κείμενο του Γ. Μπαμπινιώτη εδώ

Δείτε περισσότερα κείμενα